::VURMALI SAZLAR:::

DAVUL	KUDÜM	GOŞA NAĞRA	KAYNANA ZIRILTISI	FIRFIRI
BENDİR	DARBUKA	ZİLLİ DEF	KAŞIK	KUDÜM
VURMALI SAZLAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER: Çeşitli Türk lehçelerinde ağaç kütüğü anlamına gelen tomruk, tümrük kelimesi; Türkistan, Uygur, Azeri ve Anadolu söyleyişlerinde tüm, tum, tom kökünden tombak, tombalak, toparlak nesne anlamındadır. Sümerce dup sözcüğünü de aynı şekilde açıklayabiliriz. M.S. VI. Yüzyıl’da bir gezginci grubun Asya’daki anılarında davuldan bahsedilmektedir. XI. Yüzyılda Kaşgarlı Mahmut, Divan-ı Lügat-üt Türk adlı eserinde küvrük adında bir vurmalı çalgıyı anlatmaktadır. Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Mesud, Osmanlı İmparatorluğu’nun kurucusu Osman Bey’e gönderdiği fermanla Bizans hududunda bulunan Söğüt ve çevresine uç beyi yapmıştı. 1224’te Osman Bey’e gönderilen bu fermanda tuğ ile birlikte bir de davul gönderilmişti. Türklerde davul savaşta, şenlikte, düğünde, bayramda hemen her yerde ve her durumda kullanılıyordu. En önemli vurmalı çalgılarımızdan olan davula kuş davulu, tobulga, demdeme, balaban, kaplan, tüngür, şaman davulu, cura davul, çağana, çaksırı, kaba davul gibi isimler verilmiştir. Davul haricinde nakkare, çifte nara, dümbelek, çambara, çıbık, çöğen, goşa nağara, def, darbuka gibi türler de vurmalı Türk çalgılarına örnektir. Türklerde tuğ ve kövrük (küvrük), egemenlik ve güç sembolü olarak değerlendirilmektedir. Çift çanaklı vurmalı çalgılara bir örnek de Mevlevilerin kutsal çalgısı kudüm dür. Kudüm, iki dövme bakır çanaktan meydana gelmektedir. Üzeri deve derisiyle kaplanan kudümün büyük Türk mütefekkiri Mevlana Celaleddin-i Rumi tarafından bulunduğu bazı kaynaklarca iddia edilmektedir. Dünyanın en eski askeri bandosu niteliğindeki mehterde kullanılan müzik aletlerinin başında vurmalı çalgılar gelmektedir. Özellikle kösler, Türk vurmalı çalgıların en haşmetlisidir. Ürkütücü sesi, yüksek volümü ile düşmana korku verirken, askerin savaşlarda en büyük moral kaynağı olmuştur. Mozart’ın bestelemiş olduğu ünlü Türk Marşı’nda yer yer mehter esintileri açık bir şekilde hissedilmektedir. İstanbul Askeri Müzesi’nde bulunan kös, 1596 Zigetvar Seferi’nde Kanuni’nin ordusundaki mehter takımında kullanılmıştır. Yüksekliği 120 cm, çapı 130 cm olan bu kösün üzeri kara boğa derisiyle kaplanmıştır. Vurmalı çalgılar, günümüzde de Orta Asya Türk kültür çevrelerinde, Anadolu’da, Azerbaycan’da, Kafkaslarda, Balkanlarda tarih boyunca Türklerin egemenlik kurduğu bölgelerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

İLETİŞİM

www.gulemekci.com